KOŚCIÓŁ OGRÓD – projekt Aleksandry Pulińskiej i Kingi Bilo

 


pulinska.ola@gmail.com

+ 48 509 271 307


 

Projekt wnętrza kościoła pw. św Jana z Dukli w Przemyślu.

Projekt powstał w ramach Stypendium MKiDN Młoda Polska na rok 2017

 

koncepcja wizualna całości:

Projekt kościoła św. Jana z Dukli w Przemyślu zakłada, że odbiór tego wnętrza może odbywać się na dwóch płaszczyznach. Z jednej strony ma być możliwe poznanie go w sposób ogólny, bardziej dosłowny, a z drugiej poprzez nagromadzenie symboli, atrybutów i znaków stać się ma księgą opisującą szerzej swoją historię. W przestrzeń architektoniczną kościoła – od wejścia do prezbiterium wpisane są trzy prawdy ewangeliczne: zwiastowanie, śmierć na krzyżu i zwycięstwo nad śmiercią wyrażone w drzewie życia oraz niebiańskim ogrodzie. Wszystkie elementy tego wnętrza korespondują ze sobą i uzupełniają obrazowaną historię. Tak np. gałązka oliwki pojawia się pierwszy raz w rozecie, podarowana Maryi w czasie zwiastowania jako znak przymierza. Dalej drzewo krzyża okazuje się być oliwką i łączyć tym samym te dwa wydarzenia. Także św. Jan z Dukli trzyma w ręku pęd oliwki próbując tym samym zgłębić tajemnice zbawienia. Cała przestrzeń nawy głównej jest symbolicznym ogrodem, obiecanym Edenem. Jej zadaniem jest odsyłać wiernych ku danej im obietnicy życia wiecznego, którego smak rozpoznać też mogą dzięki uczestnictwu w liturgii mszy świętej. Pierwszym drzewem w tym ogrodzie jest Drzewo Życia rozrastające się z Chrystusowego krzyża i jest dla wiernych wyjaśnieniem przyczyny zbawienia. Ogród przesycony zielenią, pełen jest drzew owocowych, roślinności, ptaków i zwierząt. Kwiaty, ich okresowe obumieranie i odradzanie się jest symbolem śmierci i zmartwychwstania. Przestrzeń prezbiterium jest odmienna kolorystycznie, jasna, wyciszona. Nie ma tu żadnych obrazów, dzięki czemu wierni skupić mogą się na samej liturgii mszy świętej. Wyłożenie ścian tesserami mozaiki odbijającej światło oraz zastosowanie złotego sklepienia nada prezbiterium charakter odświętności i powagi. Projekt kościoła zakłada jego pełną harmonijność, a będąc ikonicznym stać ma się oknem do rzeczywistości transcendentnej.

 

belka:

Belka z ukrzyżowanym Chrystusem i towarzyszącymi mu Maryją i Janem jest typowa dla tradycyjnych wnętrz sakralnych. Rzadziej spotykane jest to, iż krzyż w tym przedstawieniu staje się też Drzewem Życia. Symbol śmierci, która daje życie. Krzyż podpiera sklepienie absydy, ale jej półkolistą linię wypełniają rozrastające się z niego gałęzie drzewka oliwnego, które jest pierwszym z drzew w tym ogrodzie. Drzewo oliwne zostało wybrane nie przypadkowo. Ogród oliwny, o którym wspomina Ewangelia było najpierw miejscem modlitwy, potem pojmania Jezusa. Tam też znajdował się wykuty w skale grób, w którym złożono ciało Chrystusa. Z góry zwanej Oliwną Jezus wstąpił do nieba. Średniowieczna legenda mówi, że Set posadził na Golgocie owoc oliwkę z Raju, która urosła na potężne drzewo. Z niego to miał zostać wyciosany, jeśli nawet nie cały krzyż Chrystusa, to przynajmniej titulus. Nieurodzaj oliwek uważano za skutek nieposłuszeństwa narodu Izraelskiego wobec Jahwe (Pwt 28,40), a dla kontrastu można wspomnieć, że Maryja porównywana jest do owocującej oliwki. Św. Honoriusz wspomina, że oliwa posiada 6 właściwości (olejek miłosierdzia, znak pokoju, pokrzepienie chorych, leczy rany, służy światłu w lampach, przewyższa wszystkie inne płyny) i dlatego symbolizuje Chrystusa (Ef 2,14). Oliwka to także Kościół, który rozkwita i owocuje, a jego pierwociną jest Jezus. Opierając się między innymi na tych odniesieniach zdecydowałam, że Drzewo Życia będzie właśnie tego gatunku. W konarach rozrastającego się drzewa siedzi 12 różnobarwnych ptaków odnoszących nas do 12 apostołów. Inspiracją w tym przypadku były gołębie zasiadające na drzewie krzyża w Bazylice św. Klemensa w Rzymie. Pomiędzy ptakami bezpośrednio ponad krzyżem znajdujemy także gniazdo pelikana, który zadając sobie ranę karmi własną krwią swoje pisklęta – jest to średniowieczny symbol Chrystusa. Pod krzyżem znajduje się wyryta na belce czaszka symbolizująca Golgotę (miejsce czaszki) oraz zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią. Scena znajduje się na tle złotej mozaiki, którą wyłożone jest sklepienie prezbiterium. Kolor ten wyraża świętość i wagę ukazanego przedstawienia.

 

obrazy świętych:

Św. Jan z Dukli był pustelnikiem, należał do franciszkanów. Przedstawiony jest jako niewidomy zakonnik, trzymający w rękach gałązkę oliwki. Jest to ta sama oliwka, która wyrasta powyżej z drzewa krzyża, symbolizując Chrystusowe zwycięstwo nad śmiercią. Dotyka jej palcami, badając i rozpoznając Zmartwychwstanie duchowym wzrokiem. Postać namalowana na desce trzyma w rękach gałązkę, która ma już rzeźbiarską, przestrzenną formę i wydostaje się ponad taflę obrazu ukazując przekraczanie zmysłowego rozumienia duchowych prawd. Rośliną symboliczną umieszczoną na przedstawieniu św. Jana jest jaskółcze ziele. W obrazach chrześcijańskich pojawia się ono w kontekście osoby Chrystusa i ma symbolizować, że to on jest światłością świata. Zobaczyć je też można w tablicach Dziesięciorga Przykazań z kościoła Mariackiego w Gdańsku, gdzie zdaje się przestrzegać wiernych przed ślepotą moralną. W przedstawieniu św. Jana z Dukli, który gdy sam stracił wzrok starał się przyswoić regułę zakonną na pamięć , tak aby lepiej rozpoznawać Chrystusa, ta roślina wydaje się szczególnie adekwatna.

 

Św. Hubert umieszczony jest w gąszczu paproci, które metaforycznie wiązane są z wadą charakteru, a w starożytności były znakiem nieprawości. Roślina ta nawiązuje do historii życia Huberta. Przedstawiony jest tradycyjnie, w czasie polowania, na którym zobaczył jelenia ze świetlistym krzyżem w porożu. Krzyż jest wycięty bezpośrednio w desce i podświetlony od wewnątrz, co symbolizuje przenikliwość Bożego wezwania jakiego doświadczył św. Hubert.

 

rozeta:

Wg Florarium Christianum szczególnym “drzewem życia” była Maryja, która wydała owoc Jezusa. Z tego właśnie względu zdecydowałam się umieścić przedstawienie Zwiastowania w rozecie nad drzwiami wejściowymi do tego kościoła. Za Simonem Martini anioł ma na głowie wieniec z pędów oliwki a w ręku jej gałązkę – atrybuty pokoju i nowego przymierza. Jest to – to samo drzewko, które wewnątrz rozrośnie się w potężny ogród. Gołębica przynosząc gałązkę oliwną Noemu w czasie potopu była zapowiedzią Bożego miłosierdzia. Scena zwiastowania u wejścia do kościoła wskazywać ma też na to, iż początkiem zbawienia człowieka jest jego osobista zgoda i pragnienie.

 

droga krzyżowa:

1) poszczególne stacje mają być umieszczone w przestrzeni na stelażach przymocowanych do ławek

2) będą oglądane od dwóch stron – zarówno od bocznego jak i środkowego przejścia kościoła

3) w drewnianych ramach umieszczone są schematyczne przedstawienia wykonane ze szkła, dzięki użyciu techniki witrażu stacje będzie można oglądać z obu stron

Ściany nawy głównej wypełniają freski przedstawiające niebiański ogród. Na witrażach ukazane są postaci świętych, którzy jak wierzymy mogą już cieszyć się niebem. Zatem ich przedstawienia są wolne od jakichkolwiek oznak cierpienia czy męczeństwa. Przestrzeń ogrodu nie wydaje się być odpowiednia do umieszczenia w niej scen pasyjnych. Nawet ten wyobrażony ogród, straciłby na swojej wiarygodności wypełniony scenami męki. Z tych względów stacje drogi krzyżowej umieszczone są w przestrzeni nawy głównej, a nie na ścianach. Użycie realizacji stacji techniki witrażu ma też znaczenie metaforyczne – to przez sceny Pasji Chrystusa wierni patrzą na niebiański ogród przedstawiony na freskach. Niebo jest otwarte dzięki ofierze krzyża. Droga krzyżowa prowadzi tu od ciemności grzechu ku światłu. Bazuje tylko na 4 kolorach, które dzięki takiemu zawężeniu palety stają się bardziej wymowne. Przedstawienia poszczególnych stacji posługują się prostymi formami o symbolicznym odniesieniu.

 

 

Category

REALIZACJE GRUPY

WESPRZYJ VERA ICON


Jeśli chcesz wesprzeć działania grupy Vera Icon i pomóc nam w realizacjach, które obecnie planujemy - zrób przelew na dowolną kwotę w tytule wpisując "Darowizna na cele statutowe"

STOWARZYSZENIE VERA ICON
36114020040000360276704628
KRS 0000663434